Çağrı Merkezi
444 55 60
Gıda üretiminde kullanılan su ve sıvıların güvenli şekilde depolanması, üretim sürecinin hijyenik koşullarda sürdürülebilmesi açısından önemli bir konudur. Hammadde, yardımcı proses suyu, içme-kullanma suyu veya farklı gıda sıvılarının depolandığı tankların malzeme özellikleri temizlik, korozyon dayanımı ve ürün güvenliği açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Paslanmaz su deposu, bu noktada gıda işletmelerinde sık tercih edilen çözümlerden biridir. Paslanmaz çeliğin uygun kalite ve yüzey özellikleri, doğru tasarım ve düzenli bakım ile bir araya geldiğinde gıda üretim tesislerinde hijyen gerekliliklerinin karşılanmasına yardımcı olabilir. Ancak depo seçiminde yalnızca malzemenin paslanmaz olması yeterli görülmemelidir. Tankın tamamı, kullanım amacı ve üretim koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Gıda ile temas eden malzemeler için temel yaklaşım, malzemenin normal veya öngörülebilir kullanım koşullarında gıdaya insan sağlığını tehlikeye sokabilecek, bileşimini kabul edilemez şekilde değiştirebilecek ya da duyusal özelliklerini bozabilecek miktarlarda madde aktarmamasıdır. Bu prensip, Avrupa Birliği'nin gıda ile temas eden malzemelere ilişkin EC 1935/2004 sayılı Tüzüğü kapsamında açıkça düzenlenmektedir.
Gıda üretim tesislerinde kullanılan ekipmanların kolay temizlenebilmesi ve uygun hijyen koşullarının sürdürülebilmesi büyük önem taşır. Paslanmaz çelik, korozyon direnci ve uygun şekilde işlenmiş yüzeyleri sayesinde bu tür uygulamalarda kullanılan malzemeler arasında yer alır.
Özellikle düzgün ve temizlenebilir iç yüzeye sahip tank tasarımları, üretim sonrasında gerçekleştirilen temizlik işlemlerinin daha kontrollü yürütülmesine yardımcı olur. Bu avantajın sağlanabilmesi için malzeme kalitesi kadar kaynakların, yüzey işlemlerinin, bağlantı noktalarının ve tank geometrisinin de uygun olması gerekir.
Dolayısıyla gıda işletmeleri için paslanmaz depo seçimi, yalnızca dayanıklı bir tank satın alma süreci olarak değerlendirilmemelidir. Tankın üretim prosesindeki rolü ve hijyen gereklilikleri birlikte ele alınmalıdır.
Paslanmaz çeliğin gıda sektöründe tercih edilmesinin temel nedenlerinden biri korozyona karşı gösterdiği dayanımdır. Bunun yanında uygun yüzey kalitesine sahip paslanmaz çelik tanklar, temizlik ve bakım işlemleri açısından kullanışlı bir yapı sağlayabilir.
Başlıca avantajları şunlardır:
Bu avantajların tamamı, tankın doğru malzeme ve tasarım özelliklerine sahip olmasıyla anlam kazanır.
Gıda tesislerinde paslanmaz çelik seçimi yapılırken 304 ve 316 gibi farklı paslanmaz çelik kaliteleriyle karşılaşılır. Ancak her uygulama için tek bir çelik kalitesini genel geçer şekilde önermek teknik açıdan doğru değildir. Malzeme seçimi depolanan ürünün kimyasal özellikleri, sıcaklık, klorür veya diğer aşındırıcı bileşenlerin bulunma ihtimali, temizlik kimyasalları ve çalışma koşullarına göre yapılmalıdır.
Örneğin daha korozif koşulların bulunduğu bazı uygulamalarda farklı alaşım özelliklerine sahip paslanmaz çeliklerin değerlendirilmesi gerekebilir. Bu nedenle gıda üreticisi, tank üreticisi ve gerektiğinde malzeme konusunda uzman mühendis birlikte değerlendirme yapmalıdır.
Paslanmaz tanklarda kaynak bölgeleri, ürünün kullanım performansını etkileyen önemli detaylardan biridir. Özellikle gıda üretiminde tankın iç yüzeyinde bulunan kaynakların uygun şekilde işlenmesi ve temizlenebilir bir yüzey oluşturulması gerekir.
Kaynak sonrası yüzeyde oluşan renk değişimleri, oksitlenme veya uygun olmayan yüzey pürüzlülüğü korozyon ve temizlik açısından sorun oluşturabilir. Bu nedenle üretim kalitesi, gıda amaçlı tank seçiminde önemli bir kriterdir. Tank satın alırken üreticinin kaynak ve yüzey işleme uygulamaları hakkında teknik bilgi vermesi faydalı olur.
Her paslanmaz depo her gıda ürünü için otomatik olarak uygun kabul edilemez. Depolanacak ürünün asidik özellikleri, tuz içeriği, sıcaklığı, viskozitesi ve kimyasal yapısı malzeme seçimini etkileyebilir.
Örneğin farklı gıda ürünlerinin tank yüzeyleri üzerindeki etkileri aynı olmayabilir. Bu nedenle tank seçimi yapılırken ürünün teknik özellikleri üreticiye açık şekilde bildirilmelidir. Ayrıca tankta kullanılan conta, vana, boru bağlantıları ve diğer yardımcı parçaların da gıda uygulamasına uygunluğu değerlendirilmelidir.
ISO 22000, gıda zincirinde yer alan kuruluşların gıda güvenliği yönetim sistemleri için gereklilikleri belirleyen uluslararası standarttır. Standart; gıda güvenliği tehlikelerinin belirlenmesi ve kontrol edilmesi, ön gereksinim programları, iletişim ve HACCP prensipleri gibi unsurları sistematik bir yapı içerisinde ele alır.
Bir paslanmaz tankın kullanılması işletmeye tek başına ISO 22000 uygunluğu sağlamaz. Tank; işletmenin genel gıda güvenliği sistemi içerisinde ekipman, temizlik, bakım, risk değerlendirmesi ve proses kontrolü açısından ele alınabilir.
Bu nedenle ekipman seçiminin işletmenin gıda güvenliği prosedürleriyle uyumlu olması önemlidir.
Gıda üretiminde tankın güvenli ve verimli şekilde kullanılabilmesi için malzeme kalitesinin yanında tasarım ve üretim detayları da değerlendirilmelidir.
Örneğin aynı paslanmaz çelik kalitesine sahip iki tank; kaynak kalitesi, yüzey işlemleri, bağlantı tasarımı, temizlik sistemi veya conta malzemeleri açısından farklı performans gösterebilir.
Bu nedenle satın alma kararında şu unsurlar birlikte incelenmelidir:
Malzeme + tasarım + üretim kalitesi + temizlik sistemi + gıda temas uygunluğu + kullanım koşulları
Bu yaklaşım, işletmenin gerçek ihtiyacına uygun tank seçilmesine yardımcı olur.
Tankın bakım planı, üretim tesisinin çalışma koşullarına göre oluşturulmalıdır. Düzenli kontrollerde tankın iç yüzeyi, kaynak bölgeleri, bağlantılar, contalar, vanalar ve diğer ekipmanlar incelenebilir.
Temizlik ve bakım kayıtlarının tutulması, gıda güvenliği yönetim sistemi açısından da işletmeye takip kolaylığı sağlar. Özellikle ISO 22000 uygulayan işletmelerde ekipmanların temizlik, bakım ve kontrol süreçlerinin sistem içerisinde tanımlanması önem taşır.
Depolanan ürünün değişmesi veya tankta farklı bir proses uygulanması halinde malzeme ve temizlik prosedürlerinin yeniden değerlendirilmesi de gerekebilir.
Gıda üretim tesislerinde paslanmaz depo seçimi yapılırken öncelikle depolanacak ürün ve çalışma koşulları belirlenmelidir. Ardından uygun paslanmaz çelik kalitesi, tank hacmi, iç yüzey özellikleri, bağlantılar ve temizlik yöntemi değerlendirilmelidir.
Üreticiden teknik dokümanların alınması, gıda ile temas eden parçaların uygunluğunun kontrol edilmesi ve tankın işletmenin mevcut prosesine göre değerlendirilmesi doğru bir satın alma yaklaşımıdır.
Özellikle yüksek kapasiteli veya özel üretim tanklarında, tasarım aşamasında teknik şartnamenin hazırlanması sonradan ortaya çıkabilecek uyumsuzlukların önüne geçebilir.